آیات زندگی | لحظه احتضار، لحظه گم‌شدنِ خدایان ساختگی

خبرگزاری حوزه | خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید:

«فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَیٰ عَلَی اللَّهِ کَذِبًا أَوْ کَذَّبَ بِآیَاتِهِ أُولَٰئِکَ یَنَالُهُمْ نَصِیبُهُمْ مِنَ الْکِتَابِ حَتَّیٰ إِذَا جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا یَتَوَفَّوْنَهُمْ قَالُوا أَیْنَ مَا کُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَشَهِدُوا عَلَیٰ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ کَانُوا کَافِرِینَ.» (سوره اعراف، آیه ۳۷)

چه کسی ستمکارتر است از آنها که بر خدا دروغ می‌بندند، یا آیات او را تکذیب می‌کنند؟! آنها نصیبشان را از آنچه مقدّر شده (از نعمتها و مواهب این جهان) می‌برند؛ تا زمانی که فرستادگان ما [= فرشتگان قبض ارواح‌] به سراغشان روند و جانشان را بگیرند؛ از آنها می‌پرسند: «کجایند معبودهایی که غیر از خدا می‌خواندید؟! (چرا به یاری شما نمی‌آیند؟!)» می‌گویند: «آنها (همه) گم شدند (و از ما دور گشتند)» و بر ضدّ خود گواهی می‌دهند که کافر بودند.

شرح:

انسان در دنیا با تعلقات متعدد و متنوعی روبروست؛ تعلقاتی که گاه تبدیل به معبودی برای انسان می‌شوند و تمام روح و جان او را متوجه خود نموده و به او نقشه راه ارائه می‌دهند.

انسان برای درک سعادت دنیوی و اخروی و بودن در صراط مستقیم، باید خود را از رنگ این تعلقاتِ دنیوی رهایی بخشد؛ در غیر این صورت، هرگز بال پرواز به سوی معبودِ بی‌همتا شامل حالش نخواهد شد؛ چراکه سنگینی این تعلقات، اجازه حرکت به او را نمی‌دهند. برای پریدن باید سبک‌بال بود.

نکته حائز اهمیت آنجاست که اگر امروز خود را از این تعلقات غیرخدایی رهایی نبخشیم، روزی آنها ناگزیر ما را ترک خواهند نمود. روزی که حقیقت امور برایمان آشکار می‌گردد.

لحظه احتضار؛ همان لحظه ای است که با تمام وجود به حقایقی می‌نگریم که دیگران از درک آن عاجزند.

در این لحظه، وقتی فرشتگان برای ستاندن جان به سراغ انسان می‌آیند، از او سراغ معبودهایش را می‌گیرند؛ همان تعلقاتی که در دنیا حاضر به ترک آنها نشد.

پاسخ انسان به پرسش ملائکه، همان است که بارها در دنیا هشدارش را به ما داده‌اند:

«ضَلُّوا عَنَّا؛ آنها (همه) گم شدند.»

گویا همه آن تعلقات و معبودها، سرابی بیش نبوده‌اند. دیگر از مال، اهل وعیال، قدرت، علم، شهرت و به طور کلی از هر تعلق غیر الهی که انسان را به خود مشغول کرده و او را از مسیر بندگی خداوندِ بی‌همتا دور کرده بود، خبری نیست. گویا که هرگز نبوده‌اند.

از همین روست که وجدانی که یک عمر در خواب غفلت فرو رفته بود، بیدار گشته و به عنوان اولین قاضی محکمه الهی بر علیه خویش گزارش و شهادت می‌دهد!

لذاست که باید قبل از مرگ، بیدار شد و خاک غفلت را از روی وجدان زُدود.

امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام در هشداری، اینگونه بیان می‌فرمایند:

«أَهْلُ الدُّنْیَا کَرَکْبٍ یُسَارُ بِهِمْ، وَ هُمْ نِیَامٌ.» (نهج‌البلاغه، حکمت ۶۴)

اهل دنیا همچون کاروانیانی هستند که آنان را به سوی مقصدی می‌برند و آنها در خوابند.

در حدیثی دیگر نیز می‌فرمایند:

«اَلنَّاسُ نِیَامٌ فَإِذَا مَاتُوا اِنْتَبَهُوا.» (عیون‌الحکم، ج ۱، ص ۶۶)

مردم در خوابند، هنگامی که بمیرند از خواب بیدار می‌شوند.

تهیه شده در سرویس علمی-فرهنگی خبرگزاری حوزه